Informacje

  • Jajko - symbol odradzającej się przyrody

    27-03-2016 13:48

    O znaczeniu jaja w naszej kulturze

    Jajko - symbol odradzającej się przyrody

    Jajko jako odradzające się życie

    Pixabay (CC-BY-SA)

    Jajko początkowo związane było z kultem pogańskim i korespondowało ze Słońcem. Symbolizowało też odradzającą się przyrodę. Dopiero długo po wprowadzeniu chrześcijaństwa zaczęto łączyć je ze sferą sacrum i utożsamiać z wielkanocnym odrodzeniem życia. Poznajcie historię jajka.

    - Po wprowadzeniu chrześcijaństwa w Polsce Kościół przez dwa wieki zabraniał spożywania jajek w okresie wielkanocnym, jako że był to wcześniej ważny rekwizyt służący praktykom o charakterze magicznym. Jajko było związane bezpośrednio z kultem solarnym. Kiedy w końcu Kościół zezwolił, aby jajko stało się integralnym elementem Świąt Wielkanocnych, to jednak należało je święcić. Do święcenia do VIII w. zanoszono tylko jajka, dopiero od VIII w. w Europie ustala się zwyczaj święcenia również innych pokarmów - opowiada etnolog z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach dr Grzegorz Odoj.

    Symbol odradzające się przyrody

    Początkowo jajka były tylko kraszone, czyli malowane na czerwono. Ten kolor symbolizuje krew – esencję życia, zwycięstwo, triumf. Potem malowano jajka również na zielono – kolorem symbolizującym odradzającą się przyrodę, życie, wychodzenie z zimowego letargu - oraz na żółto. To z kolei nawiązanie do symboliki solarnej, do słońca. Dopiero z czasem zaczęto stosować różne techniki zdobnicze.

    - Jajko było więc symbolem odradzającej się przyrody, symbolem odradzającego się życia, a z czasem również symbolem zmartwychwstałego Chrystusa – wyjaśnia dr Odoj.

    Jak wyjaśnił, to tzw. proces inkulturacji.

    - Kościół wprowadzając chrześcijaństwo zwalczał te i wiele innych zwyczajów, rytuałów, które towarzyszyły różnorakim formom świętowań, kojarząc je jednoznacznie z tzw. kultem pogańskim. Z czasem zauważono, że one sprzęgają się z wymiarem chrześcijańskim albo funkcjonują w sposób nienaruszony, w związku z tym pojawiła się inkulturacja, czyli proces wchłaniania tych zwyczajów i nadawania im nowego wymiaru, religijnego - mówi ekspert.

    W późniejszym okresie malowanie jajek przynależało do sfery sacrum, gdzie podzielone były role i znaczenia, przy „pisaniu” jajek nie mogli być np. obecni mężczyźni. Jak wszystkiemu, co poświęcone, również skorupkom po jajkach przypisywano specjalne znaczenie – zanoszono je na pole, pod uprawiane rośliny, mieszano też z paszą i zanoszono zwierzętom.

    Symbol płodności

    Niejednoznacznym symbolem Wielkanocy jest też zając, który w niektórych regionach kraju przynosi dzieciom drobne upominki.

    - Wszystko wskazuje na to, że ma to związek ze starogermańską boginią płodności Ostarą, która w wyobrażeniach ikonograficznych była ukazywana w otoczeniu kurek, ptactwa, ale również zajęcy, a w niektórych wyobrażeniach była ukazywana z głową zająca. Zając w wielu społeczeństwach ma ciekawe znaczenie symboliczne, np. w kulturze staroegipskiej był posłańcem bogów. Ozyrys – bóg, który zmartwychwstał, odrodził się przyjmując postać zająca. Zając to symbol płodności, wiosny, ale też śmierci. Zajęcy się obawiano – funkcjonowały po stronie księżyca, utożsamiano je z czarnymi kotami, zadziwiały swoją nocną aktywnością - tłumaczy dr Odoj.

    Jak mówił, wielkanocną symbolikę charakteryzuje właśnie wielowymiarowość.

    - To czas skrajności – z jednej strony zabawa i radość, z drugiej smutek i śmierć, walka życia ze śmiercią, przemijanie i odradzanie się życia. Wielowymiarowość towarzyszy większości symboli, które pojawiają się w tej oswojonej świątecznej przestrzeni – podsumowuje naukowiec.

    Wielkanocnego jaka nie może zabraknąć w koszyczkach wielkanocnych. Co jeszcze powinno się w nim znaleźć mówi ks. Bogdan Bartołd, proboszcza archikatedry św. Jana Chrzciciela w Warszawie:

Podziel się:

Prognoza pogody na Facebooku:

Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia?

Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt24 lub kontakt24@tvn.pl!

Blogi

Arleta Unton-Pyziołek

alt

Po kapryśnym lecie i mokrej jesieni czeka nas zmienna i śnieżna zima. Brytyjczyc...

Tomasz Wasilewski

alt

W weekend wszyscy odczuliśmy podmuch zimna z północy. Taką chłodną dla nas cyrku...

Wojciech Raczyński

alt

W ciągu następnej doby Polska będzie pod wpływem układu wysokiego ciśnienia, tyl...