Informacje
  • Europejskie torfowiska wysychają w zatrważającym tempie

    09-11-2019 20:00 "Coraz większy stres hydrologiczny"
    Torfowiska to stale podmokłe tereny Foto: Jolanta Dyr (CC BY-SA 3.0) | Video: tvnmeteo.pl

    Torfowiska w Europie wysychają. To kolejny szkodliwy efekt działań człowieka. - Poziom wód w glebach spada, mamy do czynienia z suszami, a w niektórych rejonach ludziom brakuje wody w kranach. Tymczasem mokradła, które retencjonują wodę, są naszymi sprzymierzeńcami w walce z suszą - mówi profesor Mariusz Lamentowicz z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

    Torfowiska - tereny podmokłe - są dla człowieka dosyć trudno dostępne. Przechadzka po nich, nawet w kaloszach, może być ryzykowna ze względu na możliwość ugrzęźnięcia. O podróży kajakiem też zwykle nie ma mowy, bo jest zbyt płytko. Na torfowisku nie sposób też człowiekowi zbudować domu. Mokradła są to jednak bardzo ważnymi terenami, jeśli chodzi o retencjonowanie wody i zapobieganie suszom. Nie mówiąc już o ważnej roli, jaką pełnią w usuwaniu z powietrza dwutlenku węgla - w Europie torfowiska magazynują pięciokrotnie więcej węgla niż lasy.

    Trend wysychania

    Międzynarodowy zespół naukowców postanowił sprawdzić, jak miewały się europejskie mokradła przez ostatnie dwa tysiące lat.

    - Zebraliśmy materiały z 31 torfowisk z Europy: Polski, Skandynawii i Wielkiej Brytanii. Badaliśmy, jak kształtował się w nich w czasie poziom wody - podsumował jeden z autorów badania, profesor Mariusz Lamentowicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wyjaśnił, że im bardziej przesuszone jest mokradło, w tym gorszym jest stanie.

    - Większość badanych przez nas torfowisk wykazuje niestety trend ku przesuszeniu - mówił prof. Lamentowicz. Z badań wynikło, że spadek poziomu wody w torfowiskach europejskich rozpoczął się już 300 lat temu, a proces ten przyspieszył 200 lat temu. - W tym czasie poziom wody w większości tych obiektów się obniżył - dodał naukowiec.

    Wyniki opierają się na badaniach szczątków ameb skorupkowych. Dzięki nim wiadomo, kiedy dokładnie życie na torfowiskach miewało się świetnie, a kiedy - nie najlepiej. Badania kierowane przez Graeme'a Swindlesa z brytyjskiego Uniwersytetu w Leeds ukazały się w czasopiśmie naukowym "Nature Geoscience".

    Wynik działalności człowieka

    Prof. Lamentowicz powiedział, że wysychanie europejskich mokradeł to element zmian globalnych, w których udział ma człowiek.

    - Związek z tym miał nie tylko rozwój gospodarki, ale i zmiany klimatu - wyjaśnił. Naukowiec dodał, że melioracja torfowisk i eksploatacja torfu jako materiału opałowego zaczęła się 200 lat temu. Ale już wcześniej zaczęły następować zmiany w użytkowaniu terenu - między innymi odlesienia, przez które poziom wody na mokradłach spadał.

    - W Polsce przeżywamy coraz większy stres hydrologiczny. Poziom wód w glebach spada, mamy do czynienia z suszami, a w niektórych rejonach ludziom brakuje wody w kranach. Tymczasem mokradła, które retencjonują wodę, są naszymi sprzymierzeńcami w walce z suszą - skomentował prof. Lamentowicz. - Zmartwieniem przepełnia mnie to, że pomimo suszy mokradła i łąki bywają osuszane, rowy melioracyjne są pogłębiane i oczyszczane, a rzeki, które nawadniają torfowiska - są regulowane - dodał.

    Działać póki czas

    Naukowiec apeluje, by dbać nawet o małe torfowiska. - Lokalne zaburzenia nawet małych obiektów się kumulują - zaznacza.

    Z jego obserwacji wynika, że dziś nadal niektórym osobom prywatnym udaje się - bez ekspertyzy związanej z ryzykiem klimatycznym - osuszać torfowiska lub nawet otwierać niewielkie kopalnie torfu.

    - Spotkałem się nawet z tym, że urzędnicy zatrudniali firmę eksploatującą torf albo zachwycali się rowem opaskowym wokół torfowiska. A w dodatku przy przedsięwzięciach takich element związany z emisją dwutlenku węgla nie był brany pod uwagę. Wynika to choćby z braku świadomości urzędników. Może powinni przechodzić szkolenia w zakresie ochrony terenów mokradłowych - zasugerował prof. Lamentowicz.

    Jak jednak dodaje, budowanie większych kopalni torfu lub osuszanie większych torfowisk jest na szczęście coraz trudniejsze.

    - Spadający poziom wody w torfowiskach odzwierciedla w pewnym stopniu rozwój gospodarczy. Ale do czasu. Koniec końców będziemy bowiem jako społeczeństwo odczuwać stres hydrologiczny związany ze spadkiem poziomu wód gruntowych. A nasz artykuł pokazuje prognozę, że poziom wody w torfowiskach będzie prawdopodobnie spadał. Musimy pomyśleć, jak dobrze zarządzać mokradłami, by były dla nas dalej ważnymi zasobami wody i magazynami węgla. I aby były naszymi sprzymierzeńcami w ochronie klimatu - podsumował badacz.

Podziel się:

Prognoza pogody na Facebooku:

Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia?

Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt24 lub kontakt24@tvn.pl!

Blogi

Tomasz Wasilewski

alt

Na początku tygodnia będzie aż 17 stopni, ale później czeka nas ochłodzenie....

Wojciech Raczyński

alt

Polska jest pod wpływem układu niskiego ciśnienia z centrami nad Bałtykiem i Niz...

Arleta Unton-Pyziołek

alt

Przed nami druga połowa listopada, ale oznak zimy na razie na horyzoncie nie wid...